Захигааны сургалт

Бүлэг

Сэдэв

1

ТХГН-ийн талаарх Монгол Улсын төрийн бодлого, олон улсын хандлага

        1.1  ТХГН-ийн хөгжлийн товч түүх, Үзэл баримтлал ба хөгжлийн явц дахь өөрчлөлт

        1.2  ТХГН-ийн үүрэг, ач холбогдол

        1.3  Монгол улсад ТХГН байгуулагдсан түүх

        1.4  ТХГН-ийн талаах төрийн бодлого

        1.5  ТХГН-ийн Үндэсний хөтөлбөр ба түүний агуулга

        1.6  ТХГН-ийн талаарх олон улсын байгууллагуудын хандлага

              1.6.1 Ус, чийг, намгархаг газрын тухай Рамсарын Конвенци

              1.6.2 Дэлхийн өвийн Конвенци

              1.6.3 Хүн ба шим мандал хөтөлбөр

              1.6.4 Хил дамнасан тусгай хамгаалалттай газрууд

       ДҮГНЭЛТ

       ДААЛГАВАР

2

ТХГН-ийн үнэ цэн, алсын хараа, эрхэм зорилго, зорилт

        2.1  Биологийн олон янз байдал гэж юу вэ?

               2.1.1 Зүйлийн олон янз байдал

               2.1.2 Генетик олон янз байдал

               2.1.3 Экосистемийн олон янз байдал

               2.1.4 Биологийн олон янз байдлыг хэмжих нь

               2.1.5 Биологийн олон янз байдлын тархац, байршил

               2.1.6 Биологийн олон янз байдлын түүхэн болон өнөөгийн тойм

               2.1.7 Зүйлийн мөхөл

               2.1.8 Монгол Улсын биологийн төрөл зүйлийн нөөц баялаг 

        2.2  Бүс нутгуудийн экосистем, газар зүйн онцлог

              2.2.1 Говь, цөлийн бүс 

              2.2.2 Тал хээрийн бүс 

              2.2.3 Ойт хээрийн бүс 

              2.2.4 Тайгын бүс

        2.3  Бүс нутагтаа болон дэлхийн хэмжээнд хамгааллын зэрэг өндөртэй амьтан ба            ургамал

               2.3.1 Улаан ном

               2.3.2 Улаан данс              

        2.4  Түүх, соёлын үнэт өв зүйлс, тэдгээрийн хамгаалал

               2.4.1 Монгол Улсаас дэлхийн соёлын өвд бүртгэгдсэн дурсгалууд

               2.4.2 Монгол улсын хамгаалалтанд авсан түүх, соёлын үнэт өв

        2.5  Экосистемийн экологи, эдийн засгийн үнэлгээний арга зүйн ерөнхий ойлголт

           2.5.1 Байгаль орчинд учруулах экологи-эдийн засгийн хохирлын үнэлгээг тооцох аргазүй

         ДҮГНЭЛТ

         ДААЛГАВАР

3

ТХГН-ийн менежментийн төлөвлөгөө

        3.1 ТХГН-ийн менежментийн төлөвлөгөөний тухай үндсэн ойлголт

        3.2 Анхдагч мэдээлэл цуглуулах аргууд

             3.2.1 Үнэт зүйл гэж юу вэ?

             3.2.2 Байгууллагын эрхэм зорилго

        3.3 MIRADI БОЛОН CAP ПРОГРАММААР АЖИЛЛАХ НЬ

             3.3.1 MIRADI программ дээр ажиллах нь

        Даалгавар

4

ТХГН-ийн бизнес төлөвлөгөө

        4.1  ТХГН-ийн бизнес төлөвлөгөө

        4.2  ТХГН-ийн бизнесийн гадаад орчны шинжилгээ (зах зээл, оролцогч                               талуудын чадамж)

        4.3  ТХГН-ийн бизнесийн дотоод орчны шинжилгээ (байгууллагын чадамж,                            экосистемийн үйлчилгээний үнэ цэн, рекреацийн нөөц)

        4.4  ТХГН-ийн хүрээлэн буй гадаад орчны шинжилгээний аргууд

        4.5  ТХГН-ийн дотоод орчны шинжилгээ (VRIO болон VALUE CHAIN                                      аргуудаас сонгож хэрэглэх)

        4.6  Төсөл боловсруулах арга зүй

              4.6.1 БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨ БОЛОВСРУУЛАХ НЬ

              4.6.2 БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨНИЙ БҮРДЭЛ ХЭСГҮҮД

        Даалгавар               

5

ТХГН-ийн менежментийн үнэлгээний арга замууд

        5.1 УДИРТГАЛ

        5. 2 ТХГН-ИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ, ХЭРЭГЖИЛТИЙГ            ҮНЭЛЭХ АРГА ЗАМУУД (METT ГЭХ МЭТ)

        5.3 БИОЛОГИЙН ОЛОН ЯНЗ БАЙДЛЫН АМЬДРАХ ЧАДВАРЫН ҮНЭЛГЭЭ ХИЙХ                   АРГА

        5.4 ТУЛГАМДСАН АСУУДЛУУДЫГ ТОДОРХОЙЛОХ, ЭРЭМБЭЛЭХ

        5.5 НӨХЦӨЛ БАЙДЛЫН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ ХИЙХ АРГА

        Даалгавар

6

ТХГН-т ажиглалт, судалгаа хийх арга зүй 

      ЭЗЭМШИХ ЧАДВАР, ДАДЛАГА

       6.1 СУДАЛГААНЫ ШААРДЛАГА, ЭРЭЛТИЙГ ТОДОРХОЙЛОХ ТУХАЙ

           6.1.1 СУДАЛГААНЫ НЭГДСЭН ХӨТӨЛБӨР БОЛОВСРУУЛАХ НЬ

           6.1.2 СУДАЛГААНЫ ТӨСӨЛ БОЛОВСРУУЛАХ

           6.1.3 СУДАЛГААНЫ АЖЛЫН ТАЙЛАН БИЧИХ

       6.2 ЗЭРЛЭГ АМЬТНЫ МОНИТОРИНГ СУДАЛГААНЫ АРГА ЗҮЙ

       6.3 МОНГОЛ ОРНЫ НӨХЦӨЛД ЗЭРЛЭГ АМЬТНЫ МОНИТОРИНГ ХИЙХ      

          6.3.1 Байгаа/байхгүй өгөгдөл ашиглан судлах судалгаа болон харьцангуй                                                  элбэгшил тогтоох

          6.3.2 Гүйлгэн харах аргаар түүвэрлэх (scan sampling, S. Townsend ба                                                           A.Laurie,2009)

          6.3.3. Шугаман трансектийн арга - Анн Уинтерс, С. Болорцэцэг

          6.3.4 Нэмэлт зайн түүврийн өгөгдөл

       6.4 УРГАМАЛЖИЛТЫН МОНИТОРИНГ ХИЙХ АРГА ЗҮЙ

       6.5 ОЙН НӨӨЦ, ТӨЛӨВ БАЙДЛЫГ ТОГТООХ НЬ

            6.5.1 ОЙД ЦЭВЭРЛЭГЭЭ ХИЙХ АРГА ЗҮЙ

       6.6 ТХГН-ИЙН БИОЛОГИЙН ОЛОН ЯНЗ БАЙДЛЫН АЖИГЛАЛТ, СУДАЛГААНЫ АРГА ЗҮЙ

            6.6.1 ХЭЭРИЙН СУДАЛГААНЫ БАГАЖ ХЭРЭГСЭЛҮҮД

            6.6.2 УРГАМАЛ ЦУГЛУУЛАХ, ХАТААДАС ХИЙХ АРГА

            6.6.3 ТУХАЙН НУТГИЙН ЗОНХИЛОХ ЗҮЙЛ МОД, СӨӨГИЙН НЯГТШИЛ

           6.6.4 Сээр нуруугүйтэн амьтдыг тодорхойлох, цуглуулах, бэхжүүлэн хадгалах                   арга зүй

            6.6.5 ЗАГАС ТОДОРХОЙЛОХ АРГА ЗҮЙ

            6.6.6 ХОЁР НУТАГТАН АМЬТДЫГ ТАНЬЖ ТОДОРХОЙЛОХ НЬ

            6.6.7 МӨЛХӨГЧ АМЬТДЫГ ТАНЬЖ ТОДОРХОЙЛОХ НЬ

            6.6.9 ХОЁР НУТАГТАН, МӨЛХӨГЧДИЙН СУДАЛГААНЫ АРГА

            6.6.10 ШУВУУ ТАНЬЖ ТОДОРХОЙЛОХ, ӨДНИЙ ЦУГЛУУЛГА ХИЙХ АРГА

            6.6.11 ХӨХТӨН АМЬТАН ТАНИХ, ТОДОРХОЙЛОХ АРГА ЗҮЙ  

            6.6.12 БЭЛЧЭЭРИЙН ДААЦ, ТӨЛӨВ БАЙДЛЫГ ТОДОРХОЙЛОХ 

            6.2.13 АМЬТДЫН ЗАН ТӨРХИЙН СУДАЛГААНЫ АРГА ЗҮЙ 

            Даалгавар

7

Биологийн олон янз байдлын хамгааллын арга хэмжээ

         7.1  Биологийн төрөл зүйлийн хомсдол, шалтгаан, үр дагавар, хамгаалал

         7.2  Биологийн олон янз байдлыг дүйцүүлэн хамгаалах арга

         7.3  Бэлчээрийн хортон мэрэгчидтэй тэмцэх арга

         7.4  Хөрс хамгаалах технологиуд

         7.5  Хөрс хамгаалах зарим арга, туршлагууд

         7.6  Бэлчээрийг зохистой ашиглах аргууд

         7.7  Хадлан, малын тэжээл бэлтгэлийг байгальд сөрөг нөлөөгүйгээр                            нэмэгдүүлэх арга замууд

               7.7.1 Хадлан бэлтгэл 

               7.7.2 Гар тэжээл бэлтгэл  

               7.7.3 Тэжээлийн ургамал тариалалтыг нэмэгдүүлэх нь

         7.8  Булаг шандыг сэргээх, задгайлах, хамгаалах

         7.9  Хужир мараа шинээр бий болгох, сэргээх

         7.10 Талхагдаж доройтсон бэлчээрийг сайжруулах арга

         7.11 Элэгдэж доройтсон хөрсийг нөхөн сэргээх аргууд

         7.12 Ойд цэвэрлэгээ хийх арга, технологи

        Даалгавар

        Дүгнэлт

8

Ой, хээрийн түймэр, гамшиг, ослоос урьдчилан сэргийлэх, авах арга хэмжээ

   8.1  ТХГН-ийг ой, хээрийн түймрээс урьдчилан сэргийлэх шаардлага,                    боломж, түймэр унтраах арга техник

        8.1.1 Түймрийн аюулын зэрэглэл

              8.1.2 Ой, хээрийн түймэр

              8.1.3 Ойн түймрийн ангилал

              8.1.4 Түймэр яагаад гардаг вэ?

              8.1.6 Түймрийг хэрхэн унтраах вэ?

              8.1.7 Ойн түймрийг унтраах тактик

              8.1.8 Ой хээрийн түймрийг унтраах үеийн аюулгүй ажиллагаа

   8.2  Гамшгийн тухай ойлголт, гамшгийн удирдлага, зохион байгуулалт,                  аюулт үзэгдлийн төрөл

             8.2.1 Гамшгийн мөн чанар, төрөл, ангилал

             8.2.2 Гамшгаас хамгаалах талаар төр засгаас барьж байгаа бодлого, эрх зүйн                                          орчин, эрсдлийн үнэлгээ

             8.2.3. Гамшгийн эрсдэлийн талаарх ойлголт, эрсдэлийн бүрэлдэхүүн хэсгүүд

             8.2.4 Эрсдэлийг тодорхойлох аргууд

             8.2.5 Олон нийтэд суурилсан гамшгийн эрсдэлийн үнэлгээ

             8.2.6 Шинжлэх ухаанд суурилсан эрсдэлийн үнэлгээ

             8.2.7 Гамшгаас хамгаалах арга хэмжээний зохион байгуулалт, удирдлага

             Даалгавар

9

ТХГН-т ногоон хөгжлийн бодлогыг хэрэгжүүлэх нь

         9.1 Ногоон хөгжлийн үзэл баримтлал ба түүний хэрэгжилтийг хангах арга замууд

              9.1.1 Ногоон хөгжлийн үндэслэл, шаардлага

              9.1.2 Монгол улсын ногоон хөгжлийн боломж ба сорилт

              9.1.3 Монгол улсын ногоон хөгжлийн дэвшүүлсэн зорилго,  баримтлах зарчим,                                         үзэл баримтлал

         9.2 Байгаль орчны төлөв байдалд иргэдийн оролцоотой үнэлэлт дүгнэлт хийх арга                                      замууд

              9.2.1 Мониторинг, үнэлгээний төлөвлөгөөний бүтэц

              9.2.2 Хамтын оролцоотой үнэлгээ, мониторинг хийх зарим аргууд

         9.3 Байгаль орчны доройтлын шалтгааныг нутгийн иргэдийн оролцоотой                                                      тодорхойлох арга замууд

             9.3.1 Ойн нөөцийн ашиглалтын байдал, сааруулах арга зам

             9.3.2 Бэлчээр ашиглалтын байдал, доройтлыг сааруулах арга зам

             9.3.3 Газар тариалангийн зохистой эрхлэлт, доройтлыг сааруулах арга зам

             9.3.4 Усны нөөцийн зохистой ашиглалт, доройтол, хомсдолыг сааруулах арга                                            зам

             9.3.5 Биологийн төрөл зүйлийн зохистой ашиглалт, хомсдолыг сааруулах арга                                          хэмжээ

             9.4 Байгалийн нөөцийн хамтын менежмент

             ДҮГНЭЛТ

             ДААЛГАВАР

10

Аялал жуулчлалын  тогтвортой хөгжил

10.1 Аялал жуулчлалын тогтвортой хөгжлийн үндсэн асуудлууд (аялал жуулчлалын хэлбэр, хөгжлийн хандлага)

      10.1.1 Тогтвортой хөгжлийн тогтолцоо

               10.1.2 Аялал жуулчлалын тогтвортой хөгжлийн хандлага

               10.1.3 Аялал жуулчлалын хэлбэр

10.2 Аялал жуулчлалын хөтөлбөр боловсруулахад анхаарах асуудал (эрэлт хэрэгцээ, хамгаалах үнэт зүйлсийн үнэлгээ, хамгаалалтын шаардлагууд)

      10.2.1 Аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүний эрэлтийн хандлага

               10.2.2 ТХГН-ийн амрагч, аялагчийн ангилал

               10.2.3 Шинэ үнэт зүйл

               10.2.4 Хөтөлбөрийн шаардлага 

10.3 Нутгийн иргэдэд түшиглэсэн аялал жуулчлалын эрэлт хэрэгцээ

       10.3.1 НИТАЖ-ын зорилго, үйл ажиллагааны зарчим

                10.3.2 Ажил үйлчилгээ

                10.3.3 НИТАЖ-ыг хөгжүүлэх хэрэгцээ, шаардлага

                10.3.4 НИТАЖ-ын зохион байгуулалт

10.4 ТХГН-ийн хамтын менежмент ба аялал жуулчлал

       10.4.1 ТХГН-ийн аялал жуулчлалын хамтын менежментийн зарчим

                 10.4.2 ТХГН-ийн аялал жуулчлал дахь төр ба хувийн хэвшлийн түншлэл

                 10.4.3 Аялал жуулчлалын хамтын үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл

                10.4.4 ТХГН-ийн аялал жуулчлалын менежментийн хамтрагчид

                10.4.5 ТХГН-ийн аялал жуулчлалын менежментийн арга хэрэгсэл

10.5 Аялал жуулчлалын нөлөөллийн үнэлгээ

      10.5.1 Аялал жуулчлалын нөлөөлөл

               10.5.2 Аялал жуулчлалын нөлөөллийн хүрээ

               10.5.3 Багтаамж

               10.5.4 Нөлөөллийн үнэлгээний үндсэн үзүүлэлт

10.6 Аялал жуулчлалын нөлөөллийг бууруулах арга замууд

      10.6.1 ТХГН ба тогтвортой аялал жуулчлал  

                10.6.2 Нөлөөллийг бууруулах арга зам

                10.6.3 Эко татвар

                10.6.4 Экологийн боловсролын удирдамж

                10.6.5 Эко батламж

                10.6.7 Эко шошго

                10.6.8 Эрчим хүчний эко удирдамж

                10.6.9 Зоог ундааны эко удирдамж

                10.6.10 Усны нөөцийн эко удирдамж

                10.6.11 Бохир усны эко удирдамж

                10.6.12 Олон нийтийн эко удирдамж

                10.6.13 Зочны өрөөний эко удирдамж

                10.6.14 Жуулчны эко удирдамж

                10.6.15 Хог хаягдын (6R) эко удирдамж 

                10.6.16 Эко шийдлийн бодит амжилт

        ДҮГНЭЛТ

        Даалгавар

11

Хууль, тогтоомжийн хэрэгжилтийн мониторинг

11.1  ТХГН-ийн хууль эрх зүйн орчин, дүрэм, журам, стандарт

        11.1.1 ТХГН-ийн хууль эрх зүйн эх сурвалж

                  11.1.2 ТХГН-ийн хууль, эрх зүйн үндсэн баримт бичиг

11.2  Эрсдлийн үнэлгээнд суурилсан хяналт шалгалтын арга зүй, обьектуудын эрсдлийн ангилал

11.3  Хяналтын хуудас боловсруулах (шалгалтын зорилго, үндэслэл, хамрах хүрээг тодорхойлох)

11.4  Байгаль орчны эрх зүйн зөрчлийг шийдвэрлэх (хэрэг үүсгэх, хянан шийдвэрлэх, шийдвэр биелүүлэх)

11.5  Гүйцэтгэлийн хяналт шалгалт

       11.5.1 Гүйцэтгэлийн аудитын тухай

                 11.5.2 Гүйцэтгэлийн аудитын нийтлэг зорилго

                 11.5.3 Гүйцэтгэлийн аудитын гол зарчимууд

                 11.5.4 Гүйцэтгэлийн аудит хийх аргачлал 

                 11.5.5 Гүйцэтгэлийн аудит хийх үе шатууд 

11.6  Байгаль орчны хэрэг, зөрчлийн мэдээллийн сан байгуулах, хянан дүгнэх

12

Экологийн эрсдэл, хохирлын үнэлгээ

12.1 Экологи-эдийн засгийн хохирол, түүний үнэлгээ